Σαλέπι , μονοκλήσι, Σερνικοβότανο , Salep , sahlep ,( Orchis mascula). ID: 344-4

Η κοινή ονομασία σαλέπι αναφέρεται τόσο στη σκόνη  που λαμβάνεται από τους ξηρούς κονδύλους πολλών ειδών της οικογένειας Ορχεΐδες, όσο και στην ονομασία του ίδιου του φυτού που στον κόσμο της φυτολογίας αναφέρεται ως Orchis mascula.

Στο σαλέπι αποδίδονται και θεραπευτικές ιδιότητες, καθώς περιέχει αραβίνη, τραγακανθίνη και πολύ άμυλο το οποίο όταν διαλύεται στο νερό δημιουργεί ένα πυκνόρρευστο υγρό και θεωρείται κατάλληλο για την ανακούφιση του βήχα, του άσθματος και του στομαχόπονου. Σε αυτό και στις θεραπευτικές του ιδιότητες αναφέρονται ο Ιπποκράτης, ο Ασκληπιός, ο Θεόφραστος,και ο Γαληνός.

Στην λαϊκή παράδοση το φυτό αυτό ονομάζεται σερνικοβότανο, γιατί πίστευαν πως αν ο μέλλων πατέρας έτρωγε μεγάλους βολβούς σαλεπιού θα γεννιόνταν αρσενικό παιδί.

Σύμφωνα με την μυθολογία ο Όρχις ήταν γιος μιας νύμφης και ενός σάτυρου και καταδικάστηκε να γίνει φυτό γιατί είχε βιάσει μια ιέρεια κατά τη διάρκεια των βακχικών μυστηρίων.

H αφροδισιακή φήμη του φυτού υπήρχε ήδη από τα ρωμαϊκά χρόνια, όπου ροφήματα από τη ρίζα της ορχιδέας ήταν αρκετά διαδεδομένα, τα οποία μάλιστα αποκαλούνταν «πριάπισκα» ή «σατύρια», από τον θεό της γονιμότητας Πρίαπο.

Στην Ελλάδα απαντάται κυρίως στην οροσειρά της Πίνδου, στην Ροδόπη και στο όρος Βέρνο, σε φυσικούς λειμώνες ως υδροχαρές φυτό.

Το σαλέπι χρησιμοποιείται κυρίως στην Ανατολή αλλά και στην Ελλάδα ως χειμωνιάτικο θερμαντικό, μαλακτικό και θρεπτικό ρόφημα.

Οι κόνδυλοι αρχικά βρέχονται με ζεματιστό νερό για να απομακρυνθεί το αιθέριο έλαιο που περιέχουν και το οποίο αν παραμείνει, προσδίδει στο σαλέπι γεύση πικρή και δυσάρεστη.

Στη συνέχεια αποξηραίνονται και αλέθονται.

Παρασκευάζεται αφέψημα της σκόνης, το οποίο γλυκαίνεται με ζάχαρη ή μέλι και αρωματίζεται με κανέλλα ή πιπερόριζα.

Το σαλέπι βασικό συστατικό μαζί με την μαστίχα για την παρασκευή παγωτού καϊμάκι.

Ένα φλιτζάνι σαλέπι παρασκευασμένο με σκόνη σαλεπιού του εμπορίου και την παραδοσιακή συνταγή με γάλα και κανέλα (3/4 του φλιτζανιού πλήρες γάλα, 2/3 κ.γλ. σαλέπι, 1 κ.σ. κρυσταλλική ζάχαρη) μας δίνει:

Αξίζει να σημειωθεί ότι εάν φλιτζάνι ρόφημα σαλέπι καλύπτει το 23% των ημερήσιων αναγκών ενός ενήλικα σε ασβέστιο.

Το απλό σαλεπι χωρίς γάλα και ζάχαρη έχει περίπου 15 θερμίδες ανά μερίδα.

Το άμυλο που περιέχει το σαλέπι σε συνδυασμό με τις ουσίες αραβίνη και τραγακανθίνη όταν αριαωθούν σε νερό ή γάλα δημιουργούν ένα πηχτό υγρό, κολλώδες λόγω της ουσίας βασσαρίνη που περιέχει, το οποίο φαίνεται πως δρα ανακουφιστικά έναντι του βήχα και του άσθματος.

Βοηθάει στον στομαχόπονο και στην περίπτωση ενοχλήσεων στο έντερο και διαρροιών. Το κολλώδες αυτό ρόφημα θεωρείται ότι δρα επουλωτικά και σε έλκη του γαστρεντερικού σωλήνα, όπως σε έλκος στομάχου.

Το υψηλό του θερμιδικό περιεχόμενο σε συνδυασμό με την υψηλή του περιεκτικότητα στα πολύτιμα μέταλλα φώσφορο και ασβέστιο μπορεί να αποτελέσει πηγή ενέργειας για άτομα που έχουν ανάγκη από τόνωση και ενίσχυση, όπως αθλητές, παιδιά και ηλικιωμένοι.

Τέλος, ας μην ξεχνάμε τις αφροδιασιακές ιδιότητες που του αποδίδουν, οι οποίες είναι υπεύθυνες και για την ονομασία του, και οι οποίες ενισχύονται από τα διάφορα μπαχαρικά που προστίθενται στο ρόφημα όπως η κανέλα ή η βανίλια.

Τρόπος χρήσης : αφέψημα.