Ριζάρι , λιζάρι , μπογιά , ερυθρόδανο το βαφικό , ρούβια η βαφική , madder root , (Rubia tinctorum). ID: 341-4

Το ριζάρι ή αλιζάρι ή και μπογιά (Rubia tinctorum) είναι αυτοφυής θάμνος που φύεται στη νότια Ευρώπη και την νοτιοδυτική Ασία.

Το επίσημο όνομά του είναι ερυθρόδανο το βαφικό ή ρούβια η βαφική (Rubia tinctorum).

Το ριζάρι ήταν ιδιαίτερα χρήσιμο στο παρελθόν, γιατί από την ρίζα του παραγόταν μία κόκκινη χρωστική, κατάλληλη για βαφή νημάτων και υφασμάτων.

Στο μείγμα χρησιμοποιείται επίσης ξύδι και αλάτι, διότι αυτά συμβάλλουν στην στερέωση της βαφής. Διά του τρόπου αυτού τα  νήματα και τα υφάσματα, τα οποία βάφονται αποκτούν έναν έντονα ερυθρό, ανεξίτηλο χρώμα,

Είναι φυτό γνωστό για τις χρωστικές του ιδιότητες από τα αρχαία χρόνια. Υφάσματα βαμμένα με την χρωστική που παράγει το φυτό έχουν ανευρεθεί σε τάφους στην Αίγυπτο και στην Κόρινθο.

Στην Θεσσαλία, στα Αμπελάκια, δημιουργήθηκε από τον 18ο αιώνα ο πρώτος αγροτικός συνεταιρισμός που ασχολείτο με τη βαφή των νημάτων από το ριζάρι, τα οποία κατέκτησαν τις ευρωπαϊκές αγορές.

Τα προϊόντα αυτά ήταν περιζήτητα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και εξάγωνταν σε μεγάλες ποσότητες σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες.

Οι δραστηριότητες αυτές των κατοίκων των Αμπελακίων της Θεσσαλίας είχαν ως αποτέλεσμα την συγκέντρωση μεγάλων κεφαλαίων και την ευημερίαν των ανθρώπων της περιοχής.

Μέχρι σήμερα διατηρούνται τα παλαιά αρχοντικά επιφανών οικογενειών των Αμπελακίων , τα οποία αποτελούν μάρτυρες του πλούτου και της  ευημερίας οικογενειών της περιοχής, που ήταν το αποτέλεσμα της καλλιεργείας του φυτού ριζάρι και την εκμεταλλεύσεως των εξ αυτού παραγομένων προϊόντων.

Η βαφή που προκύπτει από το ριζάρι έχει ως κύριο συστατικό την αλιζαρίνη.

Η χρήση του ριζαριού εγκαταλείφθηκε όταν η χημική βιομηχανία παρήγαγε την ένωση ανιλίνη που έδινε το ίδιο αποτέλεσμα.

Τα πασχαλινά αυγά βαμμένα με ριζάρι εκτός από το μοναδικό χρώμα τους είναι και ανεξίτηλα.

Δεν βάφουν τα χέρια, ενώ η βαφή δεν εισχωρεί και στο εσωτερικό τους.

Το αποτέλεσμα που δίνει είναι ένα βαθύ κόκκινο χρώμα.

Μουλιάζουμε το ριζάρι από το βράδυ σε νερό και ξύδι , το πρωΐ  βάζουμε και τα αυγά και τα βράζουμε όλα μαζί .