Σαπουνόχορτο, τσουένι, σαπωνάρια, σαπουνόριζα, χαλβαδόριζα, σαπνιά , common soapwort, bouncing-bet, crow soap, soapweed , ( saponaria officinallis). ID: 130-4

Ως θεραπευτικό βότανο είναι γνωστό από την εποχή του Διοσκουρίδη και η χρήση του φαίνεται να αφορούσε την αντιμετώπιση διαφόρων μορφών δερματοπάθειας.

Η  Saponaria officinalis εκτείνεται σε όλη την Ευρώπη και στην Ασία έως τη δυτική Σιβηρία . Αναπτύσσεται σε δροσερά μέρη σε χαμηλά ή μέτρια υψόμετρα κάτω από φράχτες και κατά μήκος των ώμων των οδών.

Το επιστημονικό όνομα Saponaria προέρχεται από το λατινικό sapo που σημαίνει "σαπούνι", το οποίο, όπως και το κοινό του όνομα, αναφέρεται στη χρησιμότητά του στον καθαρισμό .

Από την ίδια λατινική λέξη προέρχεται το όνομα της τοξικής ουσίας σαπωνίνης , που περιέχεται στις ρίζες σε επίπεδα έως και 20 τοις εκατό όταν το φυτό ανθίζει και παράγει αφρό σε επαφή με νερό.

Το επίθετο officinalis δείχνει τις φαρμακευτικές του λειτουργίες.

Από τις ρίζες του παρασκευάζεται το τσουένι.

Επειδή περιέχουν σαπωνίνη μπορεί να χρησιμοποιηθούν στο πλύσιμο χαλιών, μεταξωτών και μάλλον ρούχων (ένα 1000ό φτάνει για να κάνει σαπουνάδα στο νερό).

Όπως υποδηλώνει η κοινή ονομασία του, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πολύ απαλό σαπούνι, συνήθως σε αραιό διάλυμα. Χρησιμοποιήθηκε ιστορικά για τον καθαρισμό ευαίσθητων ή μοναδικών υφασμάτων , ειδικά από μάλλινα υφάσματα.

Ένα αφρώδες υγρό που έχει την ικανότητα να διαλύει λίπη ή λίπος μπορεί να χρησιμοποιηθεί βράζοντας τις ρίζες στο νερό.

Το υγρό μπορεί στη συνέχεια να χρησιμοποιηθεί ως σαπούνι.

Το σαπουνόχορτο βρίσκει μαγειρική χρήση ως γαλακτωματοποιητής στην εμπορική παρασκευή ταχίνι και στην παρασκευή για να δημιουργήσει μπύρα με καλό αφρό .

Στη Μέση Ανατολή, η ρίζα χρησιμοποιείται συχνά ως πρόσθετο στη διαδικασία παρασκευής του χαλβά.

Επίσης χρησιμοποιείται για να φτιαχτεί και ο σαπουνέ χαλβάς ( Φαρσάλων ).

Εκτός αυτών έχει όμως και μερικές πολύ χρήσιμες θεραπευτικές ιδιότητες.

 Θεραπευτικά :

Βοηθάει στη καταπολέμηση παθήσεων όπως είναι η ατοπική δερματίτιδα, η ψωρίαση, τα εκζέματα και η ακμή.

Εφαρμόζεται τοπικά στο ερεθισμένο δέρμα και καταπραΰνει τον ερεθισμό και την φαγούρα

Η δράση του οφείλεται πιθανότατα στις σαπωνίνες που περιέχει και οι οποίες φέρεται να έχουν αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες.

Το σαπουνόχορτο δρα κατά του βήχα, της βρογχίτιδας, και της φλεγμονής του άνω αναπνευστικού συστήματος.
Βοηθά στην απόχρεμψη τον φλεγμάτων αλλά και στην αποσυμφόρηση της ρινικής οδού. Είναι ευεργετικό σε αλλεργικές αντιδράσεις που περιλαμβάνουν βήχα και άσθμα.

Αυξάνει την έκκριση της χολής – θεωρείται από πολλούς ένα από τα πιο αποτελεσματικά χολαγωγά (θεωρείται πως κάνει καλό στον ίκτερο και χρησιμοποιείται ως φυσική θεραπεία κατά της δυσκοιλιότητας.

Το σαπουνόχορτο μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση του πόνου των αρθρώσεων που προέρχεται από αρθρίτιδα, ρευματισμούς και ουρική αρθρίτιδα.

Έχει αντιφλεγμονώδη δράση και δρα ως ήπιο διουρητικό που βοηθά στην αποβολή του ουρικού οξέος από το σύστημα.

Επειδή είναι εφιδρωτικό, υποστηρίζεται πως «ρίχνει» τον πυρετό. 

Μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε σαν καθαριστικό για το πρόσωπο, τα μαλλιά, ακόμη και τα ρούχα. Οι σαπωνίνες που περιέχει, το καθιστούν ένα εξαιρετικό φυσικό καθαριστικό το οποίο δεν ερεθίζει το ευαίσθητο δέρμα. 

Επίσης θεωρείται πως μειώνει τη τριχόπτωση.

Γενικά το σαπουνόχορτο θεωρείται τονωτικό του οργανισμού.

Ιδιότητες : Xολαγωγικό , Προκαλεί υπερέκκριση των αδένων, βοηθάει την χώνευση, διουρητικό ιδιαίτερα καλό για όσους υποφέρουν από ρευματισμούς, αρθριτικά και από Παθήσεις των νεφρών. Κάνει καλό στον ίκτερό. Καθαρτικό, τονωτικό και ορεκτικό, αντιρρευματικό, αποχρεμπτικό, ρίχνει τον πυρετό. Το αφέψημα των ριζών του είναι αποτελεσματικό σε δερματίτιδές, καλόγερους, έκζεμα, ακμή, λειχήνες.

Αφέψημα : Για ίκτερό, αρρώστιες των σπλάχνων (οιλεό) και ρευματισμούς.Αν το προσθέσουμε στο νερό του μπάνιου βοηθήσει θεραπεία του εκζέματος κι άλλον δερματοπάθειων.

Εξωτερική χρήση : Το πλύσιμο των μαλλιών με αφέψημα μειώνει την τριχόπτωση.